Sinds het uitstapje naar de heilige vissen, zijn we weer een
week verder. We logeerden in Villa Rose waar we het prima naar ons zin hadden,
maar waar we toch ook wel erg uitkeken naar een eigen plek. Elke dag zijn we
naar het zwembad geweest om een frisse duik te nemen en mensen te leren kennen.
Bij het zwembad lijkt het wel een dorp, een internationaal dorp weliswaar met
inwoners uit Amerika, Frankrijk, België, Nederland, Korea en Burkina Faso.
Iedereen kent elkaar en de kinderen zitten allemaal op dezelfde school. Heel
leuk om te zien hoe alle huidskleuren met elkaar tikkertje spelen en van de
duikplank plonzen. De voertaal is uiteraard frans, waar onze dames het nog even
moeilijk mee hebben. Maar zo spelen met elkaar kan in elke taal en dat is
super.
Ibrich heeft twee dagen franse les gehad van een franse
dame, die zo mogelijk nóg drukker praatte dan de franse juf in Nederland. Dus
daar had Ibrich het niet zo op. Toch heeft ze er weer wat van opgepikt en zo
gaat het zoetjes aan ietsje vooruit. Bij Villa Rose kregen de dames een
vriendinnetje Sunta (of Ataka, ze had verschillende namen, zoals iedereen
hier). Met haar hebben ze veel tijd doorgebracht en zij ging ook vaak mee
zwemmen.
In een lokaal winkeltje dat ‘Alimentation Moderne’ verkoopt
vonden we iets dat op havermout lijkt en ware corn-flakes, zodat we wat anders
konden eten dan het franse ontbijt met stokbrood en jam. Na het ontbijt kroop
Karst dan achter zijn computer in het kantoortje van de eigenaar van de auberge
om de projecten in Sri Lanka, Senegal en weet ik niet waar allemaal te kunnen
volgen, als het internet het deed. Ik ging dan met de dames met de taxi de
‘stad’ in om te kijken waar wat verkocht wordt en zo de route door de stad een
beetje leren kennen. We zijn nog even bij de hond van de eigenaresse gaan
kijken. De hond had last van jeuk. De eerste patiënt hier? Er zijn hier honden.
Je ziet ze niet heel veel, soms loopt er één op straat, soms in een tuin bij
iemand. Maar ze worden ook gegeten, zo hebben we afgelopen weekend geleerd.
Ezels zie je hier ook veel, voor de kar waar dan weer enorme
massa’s op liggen of waar iemand in zijn eentje loom op zit te wachten tot het
ezeltje hem bij zijn bestemming heeft gebracht. Brommertjes zijn er ook heel
erg veel, en als dat een teken is voor de aanwezigheid van een middenklasse in
een land, dan is hier een enorme middenklasse aanwezig. Er wordt ook wel
gelopen, gefietst en er rijden privé-auto’s, maar de meeste mensen hebben een
brommertje. Hier in de stad tenminste. De privé-auto’s verbazen ons soms. Hier
en daar kom je enorme BMW’s, Audi’s en Mercedessen tegen, zonder deukje of
schrammetje, keurig gepoetst. Een schril contrast met de rammelende taxi’s.
Het centrum van Bobo bestaat uit vierkante blokken met
gebouwen. Voor de ramen zitten tralies en je kunt er niet naar binnen kijken,
dus ik weet ook niet goed of die panden nu veelal leeg staan of dat er toch wel
activiteit binnen is. De meeste activiteit is in ieder geval op straat, want
voor al die gebouwen hebben mensen hun winkeltje. Of het nu een houten
gebouwtje is waar iemand snoepjes in staat te verkopen of een lap stof op de
grond waar iemand de hele dag bezig is de schoenen die hij verkoopt als paren
bij elkaar te zoeken (en dat iedere dag weer opnieuw). Op een hoek zitten
vrouwen soort oliebollen in vet te bakken of zijn wat jonge mannen druk bezig
brommertjes in- en uitelkaar te schroeven. Dan zit er weer een dame met een
schaal met fruit op de grond, naast een stentje van een meneer die allerhande
handtassen verkoopt, waarnaast mensen bij een barretje zitten koffie te
drinken. Als je langs loopt zeggen ze standaard “Bonjour, Ça va?” en vragen ze
of we Doutzen aan hen willen geven, of willen ruilen voor hun eigen kind, zo niet, dan Ibrich of Dagmar. Ik vraag me af
of de ruilhandel in kinderen hier welig tiert of dat die van ons nu juist zo
gewild zijn.
Als ze de kans krijgen, geven ze ons allemaal een hand, ook
de kinderen en met name Doutzen, die daar helemaal niet op zit te wachten.
Ibrich en Dagmar weten inmiddels dat als ze een handje geven, ze sneller van de
mensen af zijn.
Verder is er in het centrum een enorme ‘marché’, echt een
pareltje. Het is een soort overdekt labyrinth, waar je op sommige plaatsen in
kunt. Dan treed je binnen in een wirwar van winkeltjes en verkopers die
werkelijk alles van de wereld verkopen. Er is een hoek met stofjes, waar mannen
achter Singer-naaimachines met hun voeten de naaimachine in beweging houden
terwijl ze razendsnel een jurk in elkaar naaien. Er is een hoek met gereedschap
en onderdelen, er wordt veel plastic verkocht in de vorm van emmers, schoenen
en thermoskannen. Sieraden blinken je al van verre tegemoet, allemaal
goudkleurig en bijzonder exotisch. Boven de paadjes hangen lappen met gaten
erin zodat er wat daglicht binnen komt, verder is het vrij donker. Je kunt er
prima rondlopen zonder overal aan te moeten geven dat je niet komt voor wat die
beste man je probeert aan te smeren, maar stilstaan om ergens naar te kijken
vergt even een flinke ademteug. Dan ben je toch wel die wandelende portemonnee en
stijgen de prijzen volgens mij. Aan de buitenkant van het labyrinth zijn ook
allemaal winkeltjes met een pad erlangs. Tussen dat pad en de weg waar auto’s
en brommertjes rijden is nog een ‘laag’ waar spullen verkocht worden. Met name
brommertjes. Die houden de mensen hier toch wel bezig. Rondom de ‘grote’ weg
zijn nog meer winkels te vinden in de gebouwen van de aangrenzende blokken. Zo
zijn er heel wat libanese winkels die ook allemaal zooi verkopen, die ook op de
markt te krijgen zijn, alleen heeft het daar een vaste prijs en heb je alles in
één winkel. Kwaliteit is iets waar je naar moet zoeken. Mensen houden hier toch
met name van goedkoop. En dat het dan na een paar keer gebruiken stuk is, nemen
ze op de koop toe geloof ik. De straten die uitwaaieren vanaf de ‘grand marché’
hebben zo hun eigen specialisme. Zo is er een straat met groente en fruit,
granen en zaden en één met matrassen en houtbewerkens die kastjes en bedden op
de stoep maken. Je vraagt je af hoe mensen reageren als het gaat regenen, maar daar
zullen ze na al die jaren zo hun maniertjes wel voor hebben en daarnaast regent
het hier niet heel erg veel en als het regent, met name ’s nachts.
Afgelopen zondag zijn we weer met de leen-chauff erop uit
geweest. Samen met onze eerste gast, die afgelopen vrijdag is aangekomen vanuit
Nederland. Hij is hier om samen met Karst vorm te geven aan allerlei ideeën om
hier te ontwikkelen. Heel leuk om weer door zijn ogen naar de omgeving te
kijken.
Goed. Abel, de leen-chauff, waar we ook mee naar de heilige
vissen zijn geweest, had weer iets leuks voor ons in petto. We zouden zijn
‘ouderlijk’ dorpje Kumi (‘je wassen in de rivier Ku’) gaan bezoeken op 15 km
afstand van Bobo. Het paste weer precies in de auto en hop daar gingen we. Over
een goede weg, langs veel groen en een groot huis van de president en langs
twee campings(!). De weg glooide heel mooi, waardoor je heel ver leek te kunnen
kijken, weer met die vreemde mist, dat ook stof blijkt te zijn. Net na een brug
over een rivier waar een klein beetje water in stond, was het markt. Op zondag,
koopzondag dus, hoe modern ;-)! Daar kwam onze ‘gids’ ons tegemoet. Een meneer
keurig in overhemd en broek. Hij sleepte wat met één been, dat hij steeds een
beetje naar achter leek te moeten drukken om erop te kunnen staan. Ietsje
verderop was de ‘ingang’ van het dorp. Daar gingen we even bij een klein
cafétje koffie drinken en werd de meneer met het sleepbeen terug naar de markt gestuurd
om water in een fles te halen voor ons. Of hij wilde dat zelf, zou ook kunnen,
maar daar kun je je dus wel een beetje bezwaard om voelen. Er kwamen zo nu en
dan wat mensen langs om even gedag te zeggen, maar verder ging het leven wel
gewoon door. Heerlijk. Zo bijzonder belangrijk ben je als blanke nu ook weer
niet dat de mensen vergeten dat ze zelf bestaan om naar je te kunnen kijken. De
mensen hebben eigenwaarde en dat is prettig om te zien. Na de koffie liepen we
het ‘dorpsplein’ op waar we eerst dachten dat er water werd uitgevent aan een
groep mensen, maar dat bleek palmwijn en millet-bier te zijn. Mensen die dat
net gekocht hadden van de verkoper lieten het ons graag proeven, ook aan de
kinderen als die wilden. Ondertussen werden er allemaal ‘petit-frères’ en
‘cousins’ van Abel aan ons voorgesteld. De ene nog meer ‘proche’ dan de ander.
Een enorme familie geloof ik. Op de achtergrond werd een hond gevild die lekker
op een vuurtje gebakken was. Ok.
Na wat gestaan te hebben waarbij niemand precies weet waarom
we gewoon maar wat staan (je geduld wordt wel op de proef gesteld) gingen we het
dorpje echt in. In Nederland kennen we ze min of meer uit het stenen tijdperk,
hier leven de mensen er in met grote families. Rode klei-stenen huizen met
gaten als ingang waaruit hier en daar rook van een vuurtje komt en kinderen met
stoffige gezichtjes naar buiten kijken. Een prachtig dorpje in zondagsrust.
Overal zaten mensen rustig met elkaar te praten, millet-bier en palmwijn te
drinken en liepen kinderen rond. Hoeveel handen hebben we niet geschud, bijna
allemaal wel familie van Abel of bekenden en belangrijke mensen. Hele mooie
oude vrouwtjes zonder tanden en gemummificeerde handen en voeten. Hier en daar
gingen we even zitten en kregen we ook een flinke beker millet-bier. Dan kwamen
er mensen hun zegje doen. Ieder op zijn/haar manier, door niemand geremd in wat
hij/zij wil zeggen. De één heet ons hartelijk welkom en is enorm blij dat we er
zijn, de ander wil wel de tweede vrouw van onze gast zijn, weer een ander wil
Doutzen weer ruilen. Stuk voor stuk persoonlijkheden. Heel bijzonder.
De wandeling door het dorp liep richting de rivier, waar op
een gegeven moment ook een hele stroom mensen en kinderen met kalabas-kommen
liep. Zij zouden water gaan halen voor de begravenis-ceremonie die die middag
zou plaatsvinden als een soort ‘allerheiligen’. Die dag zou de ‘pètit-funeral’
plaats vinden. Een kleine ceremonie om de doden van afgelopen jaar te
herdenken. In april zal de ‘grand funeral’ zijn, waarbij alle oud-bewoners van
het dorp naar het dorp terug keren en het naast een heel groot feest ook een
soort triest is omdat de doden dan worden herdacht. Bij de ceremonies worden de
kwade geesten verdreven en zal de hemel een klein beetje open gaan om de zielen
van de overledenen toe te laten, zodat die niet blijven ronddolen in het
dorpje. Gedurende de wandeling hield Abel ons op de hoogte van de vorderingen
mbt de ceremonie. Er bleek een geschil te zijn tussen de oude en de jonge garde
in het dorp die een rol hebben bij de ceremonie. De oude zorgen voor de
spirituele voorbereidingen, de jonge garde voert de dans uit. Nu bleek dat de
jongeren vonden dat ze niet optijd waren ingelicht over de manier en het moment
waarop de ceremonie plaats zou vinden. De ceremonie werd uitgesteld en
uiteindelijk voor die dag afgesteld. Helaas voor ons ?! Misschien ook niet, het
schijnt dat de dansers tamelijk angstaanjagend te werk gaan, in ieder geval
voor kinderen. Dus in april moeten Karst en ik misschien er samen een keer naar
toe om het mee te maken.
Toen we genoeg handen hadden geschud en verschillende
bouwstijlen, behorend bij verschillende ‘kasten/familie’s’ hadden gezien zijn
we weer teruggescharreld naar het dorpspein, waar inmiddels wat muzikanten
waren. De instrumenten hadden het meest weg van een gitaar/contrabas met slappe
snaren. De zang was ingetogen en af en toe deed iemand een dansje waarbij hij
zijn voeten heel snel bewoog en zijn bovenlijf wat liet schokken. Een foto
mocht, maar dan moest je een centje in het instrument stoppen. Ok. Weer een
hele speciale zondag dus.
Dag familie,
BeantwoordenVerwijderenfijn Herm dat je zo gedetailleerd schrijft. Zo kunnen we ons een goede voorstelling maken. We zouden zo graag de snuitjes van Ibrich, Dagmar en Doutzen zien bij het geven van al die handen. En dan die voorstellen om Doutzen te ruilen, of is dat Burkinese humor? En dan geroosterde hond, dat gaan jullie toch niet eten hè. Dat Ibrich en Dagmar, hoe moeilijk het ook is, zich redelijk staande houden op de nieuwe school, is mooi,we zijn trots op hen. Ook fijn dat jullie een goed huis hebben gevonden en nu maar hopen dat de container eind maart ook echt aankomt. Karst is druk, zie je voor jezelf al mogelijkheden?
Hoi,
BeantwoordenVerwijderenPrachtig geschreven. Volgens mij ben je een geboren schrijfster Herma. Kun je een mooi boekwerk van maken. Heel fijn te lezen hoe het leven daar voor jullie is.
Groetjes,
Alma
Dag Allemaal,
BeantwoordenVerwijderenWat een mooie belevenissen allemaal en wat fijn om te horen dat alles zo goed met jullie gaat.
Hier gaat alles ook goed, maar Suze mist haar beste vriendinnetje wel erg, ze heeft het iedere dag wel een keertje over Iberich.
Maar dan lees ik haar jullie avonturen voor en bekijken we de foto's en dan is het weer goed.
We zijn trots op jullie!!
Heel veel liefs,
Suze, Maurice,Anke, Noel, lola en bibi(ze loopt sinds een week)