We zijn alweer in het nieuwe jaar.
Even een terugblik op de maanden sinds het laatste bericht. Dat eindigde met
het malaria-imperium. Dat kwam en ging gelukkig ook weer.
Zo koud als het bij
jullie is, is het hier niet, maar reken maar dat bij 15 graden veel mensen hun
warme kleren uit de kast halen. Iedereen rijdt en loopt rond met warme
(tweedehands) jassen, vaak met Duitse, Deense, Nederlandse of Franse reclame.
De meest bijzonder hoofddeksels zijn uit de kast gehaald, als het maar warm is.
Mensen zijn verkouden en gaan massaal op zoek naar gas en hout om hun huizen te
verwarmen. In de middag wordt het dan gek genoeg wel weer 37 graden en is het
veel te warm voor al die lange mouwen. Maar wij genieten nu in ieder geval van
de koele nachten, ochtenden en avonden.
Er kwam ook bezoek..;
een collega van Karst uit Duitsland waarmee het gember-proces werd versneld, met
als gevolg dat er al wat containers met gedroogde gember richting Duitsland
zijn gegaan.
En een vriendin van
mij, die het Afrikaanse leven van binnenuit kon meemaken en veel gezien heeft op
medisch gebied, bij SOS kinderdorpen. In dezelfde tijd kwam er ook nog een
bijzondere delegatie met 'Burkinareizen-Ed Loodge' naar ons gebied... Mensen
uit Easterein én Groenekan. Dat was toch wel heel speciaal. Ze hebben onder
andere in Ecodougou geslapen, waar wij ook een nachtje bij hebben kunnen zijn.
Wouol pakte weer uit met een avondje donker-Afrikaanse muziek en dans en ook de
bijendans door de Groenekanse imkers bleef niet onopgemerkt. De liederen later
rond het kampvuur bij Ecodougou verklapten de afkomst van de zangers, want
naast wat Friese liederen, kwamen er ook Utrechtse, Limburgse en Burkinabé
versies voorbij. De sterrenhemel in het donkere Bérégadougou zorgde daarbij
weer voor een hele bijzondere sfeer.
Sinterklaas en Zwarte
Piet waren er dit jaar ook weer. Zachtjes gingen de ezelvoetjes van trippel,
trappel, trippel, trap.. De twee donkere bestuurders van de ezelkar beginnen
het ritueel al een beetje te kennen, al blijft het gek. Dit jaar bleek de staf
van Sinterklaas wel door het detectiepoortje te zijn gekomen, maar vooruit
gestuurd te zijn met de TCV bus en nu was Sinterklaas ‘m kwijt. Hij bleek niet
in het park aan de overkant van de straat te liggen, ook niet in de tuin of bij
de wasmachine... Nee, hij hing gewoon achter het doek met de drie olifanten
erop ín ons huis.. en Dagmar zag ‘m hangen. Wat een geluk. De Sint liep ineens
ook een stuk soepeler, fijn zeg. Er waren weer prachtige verhalen, gedichten en
cadeautjes en onder luid gezang werden Sint en Piet weer uitgezwaaid. Tot
volgend jaar!
Kerstmis volgde de Sint weer rap op en
de stad werd weer omgetoverd in een knipperend, glitterend, plastic
kerstgebeuren. De kerststalletjes die meer lijken op kleine stenen huisjes
verschijnen weer bij de huizen van de mensen en er was schijnbaar weer een
Libanese container plastic kerstmannen aangekomen, want daar wemelde het ook
weer van in de bomen en aan winkeltjes langs de weg. Père Noël kwam bij de
kleintjes op school en gelukkig mochten de ouders er dit jaar niet bij zijn,
want vorig jaar werden de kleintjes èn Père Noël overgelopen door al te
enthousiaste Burkinabé ouders met I-pads en andere mega-fotografeer-devices.
Er was wel weer een theater optreden
van de onder- en bovenbouw in het openluchttheater. De afgelopen maanden was er
hard gestudeerd op teksten van liedjes en toneelstukjes. Er waren filmpjes in
de klas opgenomen en op het laatst werd er nog een lied ingestudeerd ter ere
van Nelson Mandela; ‘Asimbonanga’.
Ibrich had een rol als serveerster in
een toneelstukje dat aan de hand van een verhaal dat in de klas gelezen was,
werd opgevoerd. Heel spannend, maar het ging heel goed.
Wij zelf zijn voor de kerstdagen naar
Ouagadougou gegaan. Daar zou een bijzondere plek zijn aan een meer, waar we wel
eens wilden kijken. De reis naar Ouaga is op zich altijd al een ervaring, omdat
het er elk ‘jaargetijde’ toch weer enigszins anders uitziet, mensen verkopen
weer andere dingen langs de weg, de akkertjes zien er weer anders uit. En het
zet je vaak weer over allerlei dingen aan het denken. We kozen dit keer voor
een andere route dan normaal. Dit keer reden we via Dedougou en Koudougou naar
Ouagadougou en als je op de kaart kijkt, kun je zien dat die route wat
noordelijker is dan de route Bobo-Boromo-Ouaga, waardoor het landschap er ook
al anders uit ziet.
Zo hebben we wel drie verschillende
manier van graanopslag gezien. Sommige mensen bouwen een soort grote mand van matten
van gedroogd gras, omringd door stokken, een stukje van de grond op stokken en
stenen en met een ‘dopje’ van diezelfde grasmatten. Andere mensen maken een
zelfde vorm maar dan van klei met een rietendakje en weer andere maken een
vierkant ‘torentje’ van klei met een plat dak waar vaak ook nog producten op
liggen te drogen.
Dat er zoveel met klei wordt gebouwd,
geeft ook een speciaal karakter aan de huizen, want daaraan kun je zien welke
kleur de grond daar heeft. Sommige dorpjes zijn prachtig rood, waar andere een
beetje somber grijs zijn en andere weer meer bruin. In ieder geval gaan ze
allemaal prachtig op in hun omgeving en is er heel veel gebruik gemaakt van de
natuurlijke materialen uit de directe omgeving.
Dat je dichter bij een stad of een wat
groter dorp komt, zie je vaak aan de hoeveelheid plastic dat rondslingert. In de
dorpen ver van de stad wordt op een plastic emmertje of kommetje na, gebruik
gemaakt van; kalabassen als schalen en schoteltjes, hout als stamper om graan
mee fijn te stampen, als hak of ondersteuning van afdaken, aardewerken potten
om in te koken of dingen in op te slaan, gras om mee te vegen of daken van de
maken, klei voor de huizen en ovens en steen om mee te malen of te bouwen. Het
blijft een onvoorstelbaar natuurlijk schouwspel dat je in Nederland alleen in
het archeologisch museum ziet, en als je dan geluk hebt zijn er figuranten. Hier
wonen en werken de mensen er uiteraard gewoon mee.
Iets ten noorden van Ouaga, bij Kaya,
zou het centrum van Burkina gelegen zijn waar veel met leer wordt gewerkt. En
ook in die regio zou het sperziebonen-walhalla te vinden zijn van de
sperziebonen die zelfs in de Albert Heijn schijnen te liggen. Dat wilden we
wel eens uitzoeken, maar helaas waren de mensen in Kaya al wat ‘gewend’aan
toeristen op leer-tocht en bleken vreselijk opdringerig en in het hele gebied
hebben we misschien 2 tomatenblikken (soort maatbekers) vol
sperziebonen gezien en dat nog wel op een markt. Geen grote velden tuinbouw,
zoals we verwacht hadden. Het blijft dus nog even een mysterie waar die
sperziebonen vandaan komen. Iets voor een volgende excursie.
Oud-en nieuw hebben we bij vriendin op
het dakterras gevierd en we waren verrast door de hoeveelheid vuurwerk dat er
dit jaar afgestoken werd. Vorig jaar was er bijna niks en nu hoorde je toch
behoorlijk wat knallen. Hier en daar een soort vuurpijl-achtig iets, maar de
knallen overheerste toch. Het carbid-schieten met havermout-blikken bij gebrek
aan melkbussen, bleek toch lastiger te zijn dan gedacht en de knallen leken dan
ook nergens op. Volgend jaar beter. Op het dakterras het nieuwe jaar in slapen was
een hele bijzondere ervaring.
En dan is het alweer januari 2014 en kunnen
we terug kijken op een heel leuk jaar vol met onverwachte dingen en bizarre
ervaringen en gelukkig, gelukkig, gelukkig is iedereen bij ons nog gezond.
De nieuwe plannen voor het komende
jaar zijn inmiddels ook al van start gegaan. Zo wil ik mij naast de kippen gaan
richten op het uitvoeren van kleine operaties als sterilisaties/castraties van
katten en honden, aangezien ik al zo vaak gevraagd ben of ik die handelingen
uitvoer, uiteraard met name door de expat-community. De eerste kat is al
gesteriliseerd en een konijn met een gebroken poot zal moeten gaan wennen aan
zijn spalk. De operatiekamer in de tuin en de op verzoek gelaste operatietafel
zijn al bijna af, dus als ik na de bevalling terug kom uit Nederland kan het
los.
Karst’s plannen voor de
conservenfabriek worden ook steeds reëler en de eerste monsters gedroogde
basilicum zijn al voor kwaliteits-analyse naar Europa gestuurd. De gemberboeren
zijn uitbetaald en nu wil iedereen gember telen, aangezien dat supergoed
verdient. Concreet resultaat van veel gedoe het afgelopen jaar.