zondag 21 december 2014

Bezoek

Nu het einde van het jaar én familie weer bijna op de stoep staan, wil ik toch nog even terugkijken op de laatste keer dat we bezoek uit Oosterend hadden, die speciaal voor ons en Burkina Faso gekomen waren. Het is een hele toer geweest om de planning zó te krijgen dat het omtrent de kinderen allemaal goed geregeld was, maar tóch hebben ze de gok gewaagd en het vliegtuig met twee van de drie kinderen genomen. Wat een feest!

Ze zijn aangekomen in Ouagadougou, hebben daar alvast een nachtje aan de Afrikaanse geluiden en temperaturen kunnen wennen, alvorens ze de volgende dag de lange busreis naar Bobo-Dioulasso ondernamen. Daar aangekomen, leken ze al volledig gewend en leek hun referentiekader al enigszins aangepast. Hun zoon probeerde zelfs hier en daar zijn frans al wat uit. Wat een inburgering!!
Het was heel fijn ze de eerste periode in ons eigen huis onder te kunnen brengen, zodat er geen ingewikkeld gedoe met oppas nodig was om ’s avonds met elkaar te kunnen praten over de verschillen tussen hier en Nederland en andere belangrijkheden.

De ‘bonnet rouge’ en ‘bonnet bleu’ gesuikerde melkconcentraten bleken de fabriek al eerder verlaten te hebben dan Johannes zelf, want die stonden al opgestapeld in het winkeltje ‘mini alimentation’ bij ons op de hoek. Een bekend punt in een andere wereld.   

Het is erg leuk om bezoek te krijgen, natuurlijk omdat het leuk is de mensen weer te zien, maar ook omdat het leuk is om te zien hoe zij weer tegen deze samenleving aankijken en welke opmerkingen zij daar dan bij hebben. Helemaal leuk als er dan ook nog kinderen bij zijn die daar weer hun eigen theoriën op na houden. Ze lieten zich niet gek maken en bekeken alles in eerste instantie van een afstandje, maar de moed om deel te nemen aan gesprekken of activiteiten groeide met de dag.

Toen Bobo wel wat verkend was, zijn we richting Banfora gegaan en hebben we geslapen in Ecodougou, waarna de fabrieken van Wouol bezocht werden. Het blijft leuk de hele ‘productie-keten’ tot  het te-verschepen-product zo makkelijk te kunnen volgen en voor de vrouwen in de fabriek blijft het leuk om mensen langs te zien komen. Ze wilden allemaal het babietje wel hebben en er was zelfs een mevrouw met een zwangere buik die wel wilde ruilen.. Nou, die fase hebben we nu wel gehad, merci.

Struinen langs de stoffige, rode wegen met plastic zakjes, bakjes, dekseltjes, slippers en andere zooi met vrienden die we kennen van het platte, natte, schone friesland, blijft een onwerkelijke ervaring. Zeker als we dan in een houtsnijdersdorpje komen waar de mannen onder de mangobom tussen de houtsnippers zitten en het ene werkje na het andere komen tonen om aan ons te slijten, terwijl de koeien door wat kinderen van een jaar of 5 uit hun kraal worden bevrijd en de vrouwen hun erf en het animistische heiligdom in het midden van het dorpje aanvegen. Of als we de tijd hebben om over de prijs te onderhandelen van wat gekozen producten uit de zee van, van riet vervaardigde bakjes, mandjes, schaaltjes, onderzetters, korfjes etc. versierd met stroken gekleurd plastic, met zorg door het riet gevlochten, terwijl op een steenworp afstand onder een mangoboom een oude, vel-over-been dunne man op een vaal kleedje in een warm briesje zit te wachten tot de dood hem komt halen. Met zijn trage bewegingen is hij eerder gracieus dan zielig. Hoe anders dan in een bejaardenhuis met een rietje je ontbijt eten...    

Het was super dat ze er waren.

Burkina is arm, één van de armste landen ter wereld, wordt gezegd. En toch..., iedere keer bekruipt mij dan weer de vraag... wat is arm? We wonen hier nu bijna drie jaar en ik heb al eerdere gezegd dat het ons nooit gaat lukken deze samenleving volledig te doorgronden, ookal woon je hier 333 jaar, maar op de een of andere manier hebben de mensen hun ‘arme’ leven hier aardig onder controle.

En dat laatste is nu juist het grote verschil met het westen. Wat je zelf onder ‘onder controle’ verstaat volgens mij. Als je hier elke dag wel wat te eten hebt, van wie en hoe je daar dan ook precies aankomt.. over het algemeen is er altijd wel weer een vrouw te vinden die een potje klaargemaakt heeft, of het nu je eigen vrouw is of iemand anders.. je hebt een plek om te slapen en je hebt op één of andere manier af en toe hier en daar een baantje waar je wat geld mee verdient. .. dan is menig man hier dik tevreden.  Als je vraagt wat hij wil in zijn leven, zal hij echter antwoorden dat hij een opleidingsinstituut wil beginnen om jongeren een vak te leren als monteur, houtbewerker, electricien of loodgieter. En of je daar niet financieel iets aan kunt bijdragen...  

Kinderen moeten meer werk verrichten dan kinderen in het westen. Het bewustzijn bij de ouders dat onderwijs belangrijk is, groeit, al is het waarschijnlijk langzaam, maar meer en meer kinderen gaan wel naar school. De Burkinabé scholen zijn er op ingericht veel vakanties te geven op de momenten dat er thuis of op het land gewerkt moet worden. Zo kunnen kinderen toch naar school èn werken voor de familie. Wat de kinderen op school leren is de vraag, in ieder geval discipline.

Vrouwen zorgen voor de kinderen en het eten en hebben veel ellende én steun aan elkaar. Zíj lijken het te zijn die de eindjes aan elkaar knopen. Vrouwen die carrière gemaakt hebben zijn grof en hard, keihard. Dat moet je ook zijn in deze samenleving, wil je je hoofd boven het maaiveld uit kunnen steken. Jaloezie en ingewikkelde intriges spelen het spel, waar de maraboet je in adviseert.  

De humor is soms lastig te begrijpen, lijkt oppervlakkig, maar misschien is het juist sociaal heel erg ontwikkeld. Worden er dingen in gezegd of bedoeld die niet zo 1-2-3 eruit te vissen zijn voor een buitenstaander.

Duidelijk is wel dat deze samenleving hier niet is wat het op het eerste oog lijkt. Mensen zijn warm en aardig, iets dat lastig te bevatten is voor ons kille nederlanders. Ik blijf me erover verbazen hoe iedereen zijn plek heeft en ook gerespecteerd wordt in die plek. De bewaker van het pinapparaat is even vriendelijk als de politieagent die je aanhoudt, maar je maar weer snel laat doorrijden als hij het huilende babietje in de gaten krijgt..  De straatverkoper helpt je wel een handje als je de deur van de auto niet goed open krijgt en als je even geen geld bij je hebt, kun je de zak appels of de zojuist opgepompte achterband ook best een andere keer komen betalen.

Maar ondertussen, op hoger niveau wordt er uitgeknepen en gemangeld. Geld is iets dat je kunt ‘kennen’.. de macht ervan in ieder geval. En die macht, heeft een geur die ook afrikanen graag ruiken.  Die laag, die in eerste instantie niet te zien is, maar waar geld in omgaat, daarin laten ze geen spaander van elkaar heel. Onware praatjes, poten onder de stoel wegzagen.., alles om je je succes maar uit handen te nemen ten bate van henzelf. En denk dan maar niet dat je als westerling slimmer bent dan een afrikaan. Omdat je de samenleving niet kent, sta je al 0-1 achter.


En toch, en toch.... wordt er hier op een dag meer gelachen dan in de meest rijke landen.