zondag 15 juli 2012

L’orage


Als je nog eens een vet onweer mee wil maken, is deze periode je kans. Wauw, wat een woestheid, wat een geweld. De regen lijkt wel dik en volgens Doutzen zijn er heel harde ‘onbliks’. Het leven op straat staat even stil, kraampjes worden niet opgebouwd en er zijn weinig mensen op straat. De dagen lijken dan op regenachtige zondagen in Nederland, waarbij je zin krijgt om foto’s in te plakken. Bij deze dan. Een nieuwe reeks foto's.

De tijd gaat nog steeds snel, maar de dagen zijn heel afwisselend. Ik zal weer een poging doen het één en ander te beschrijven.

Allereerst ons ‘project’ Yelén. Dat betekent ‘verlicht’ in het Dioula, de grootste lokale taal die in Bobo gesproken wordt. Het begon toen we werden verblijd met een enorm bijenvolk dat onze veranda had verkozen tot nieuw woon-/werkgebied. Prachtig en heel uniek natuurlijk, maar zo pal naast de ingang van ons huis, was het toch niet bijzonder praktisch. Aangezien het wel als geschenk aanvoelde, hebben we bij een lokale timmerman een bijenkorf laten bouwen en in de tuin gezet. Na twee dagen bleek dat ze de lokale bijenkorf naast het volk niet prefereerden boven de kist met onze spullen, waar ze in zaten, zodat er een imker in vol ornaat aan te pas moest komen om de bijen in een jute zak te schuiven en die leeg te schudden in de korf in de tuin. Dat was kennelijk niet wat de bijen zochten want na enkele dagen was de korf weer leeg. Helaas. Maar goed, zo met de bijen op de veranda, begonnen we te dromen van honing, bijenwas en andere prachtige bijenproducten. We vonden Burkinabé bijenwaskaarsen, maar die brandde heel slecht. Dat kan beter....

Inmiddels hebben we in samenwerking met Karst z’n ‘mannetje’ (voortaan Sidebé) het derde experiment erop zitten, worden de kaarsen steeds beter, hebben we er al bronzen kandelaars bij ontworpen en is menig bestelling al binnen. De grootste bestelling is die van de katholieke kerk hier in Bobo die het nu moeten stellen met lelijke Chinese 'druipkaarsen'. Honing is het volgende interessante product. In het gebied waar de mango’s en cashewnoten van het bedrijf van Karst vandaan komen, ligt een potentieel om veel honing te produceren. Het is een enorm gebied, waar heel veel bijenkasten geplaatst kunnen gaan worden. Daar gaan we nu mee aan de slag.

Naast de bijenkorf in de tuin, waar inmiddels weer een nieuw bijenvolk in is neergestreken(!), hebben we sinds kort ook een landschildpad. Marie is haar naam en we houden haar doen en laten nauwlettend in de gaten. Ze kan vreselijk ongegeneerd rotte mango’s eten, waar we iedere keer weer van walgen, maar toch weer bij gaan kijken. Ze maakt elke dag een wandelingetje om het huis, waarbij het stoepje het meest grappig is, als ze niet onder de auto vast zit en de krik oplossing moet bieden.

Dan is daar nog ‘Ecodougou’. Een ecodorp in wording bij Bérégadougou. Het idee is dat er in de buurt van de bedrijvige boerengroep waar Karst mee samenwerkt een mogelijkheid komt om te blijven overnachten. We hebben een plek uitgekozen en paaltjes neergezet, daar waar de traditionele hutjes moeten komen, die uitgerust gaan worden met wat luxe om de toerist tegemoet te komen. Mensen die er overnachten beleven iets unieks. Een overnachting, dicht bij een Afrikaans dorp en een prachtige vogelrijke vallei in het waterrijkste gebied van Burkina Faso met allemaal bijzondere activiteiten in de omgeving (zal vast een beetje reclame maken). In september gaat de bouw van de hutjes beginnen, dan spoelt het fundament niet steeds weg.

Het einde-van-het-schooljaar-feest was ook heel bijzonder. Wat enorm veel creativiteit werd er ineens tentoongespreid. En wat een niveau! Ik heb nooit geweten dat je peuters van een jaar of 2-3 een act kan laten instuderen die ze onder leiding van een kindje van 5 opvoeren in een circus-piste verlicht met bouwlampen, begeleid door Afrikaanse trommels. Doutzen was een hele serieuze leeuw die zeer gecoördineerd door de ring kroop, daarom grauwde ze de laatste tijd zo! Dagmar voerde een balanceer-act uit, samen met haar Burkinabé vriendinnetje. Ibrich had liedjes en een toneelstuk met haar klas ingestudeerd en gaf later nog een acrobatiek voorstelling toen de kindjes in Nederland al lang sliepen. We werden aangenaam verrast.

Wat ook een verrassende ervaring was, was een concert van een bekende band hier meemaken. Dicht bij ons huis is een openluchttheater. We hadden gehoord dat er een band zou komen en dat het geluid zou worden verzorgd door Nederlanders die we kennen. Toen durfden we het wel aan, want anders weet je zeker dat je de week erna weinig tot niets zal kunnen horen, aangezien er hier genoten wordt van kei-en keiharde, schelle muziek. Te voet vanaf ons huis gingen we die kant maar eens op. Niet om 8u (aanvangstijd) maar om 9u aangezien het natuurlijk niet snel op tijd zal beginnen hier. Toen we aankwamen slingerde er echter al een mega-lange rij langs het theater, over de weg, langs de andere kant weer terug. We keken onze ogen uit, mensen stonden werkelijk netjes in een rij en alle scooters waren keurig in rijen geparkeerd. Er liepen verkopers kaartjes te verkopen voor 100CFA meer dan de prijs op het kaartje. Mensen in de rij adviseerden ons zo'n kaartje te kopen, al konden ze ons het voordeel van zo'n duurder kaartje kopen en vervolgens nog in die oneindige rij staan, niet echt uitleggen. Het voordeel werd even later duidelijk. Een deel van de rij waarin we stonden meanderde ineens heel erg dicht langs de ingang, waarna een deel van de rij in de ingang verdween, na wat duwen en trekken. We besloten, als opvallende blanken, maar niet mee te doen aan deze actie en bleven braaf de rij voor ons volgen die weer terug boog naar de weg, op weg naar nog een uur wachten. Totdat er ineens een man zei dat er aan de andere kant van het theater een deur open was gemaakt en mensen voor ons daarheen begonnen te rennen. Wij ook maar mee en toen stonden we ineens pal voor het podium. Hup, handig zeg. Het programma begon ook meteen, weliswaar met een spelletjes-reeks van de telecom hoofdsponsor, waarbij mensen telefoonkaarten konden winnen als ze het alfabet zonder fouten hardop konden zeggen (wat na de 2e keer goed ging), of zo snel mogelijk een reclame-shirt konden aantrekken of een naam van een land, plaats of dier met een H konden noemen (waarbij de dame olifant zei). Hilariteit alom in het overvolle theater. Vervolgens verschenen verschillende 'artiesten' die even mochten playbacken, wat me sterk deed denken aan mijn middelbareschooltijd, toen het nog cool was om op Whitney Housten te playbacken. Ondertussen werd het later en later en kreeg het publiek een beetje genoeg van dat gedoe op het podium en op het moment dat er een kleine formatie echte muzikanten een nummer wilde spelen, werden ze massaal weggehoond zodat de hoofdact kon beginnen. Dat was dus 4 uur later, en hielden wij het na 2 nummers wel voor gezien. Heel grappig allemaal.

Het sociale leven hier in Bobo begint zich ook wat meer te ontwikkelen, waardoor we de ene bijzondere picknick met kampvuur op een plateau onder de blote sterrenhemel, na de andere adembenemende wandeling langs katholieke relikwieën en animistische rotstekeningen hebben, samen met de mensen die we hier steeds beter leren kennen. Zo weet de één net weer een andere bijzondere plek in de buurt van Bobo en heeft de ander weer een inspirerende theorie over waarom de mensen zowel in het Frans als in Dioula zolang de tijd nemen om bij het begroeten te vragen hoe het met de gezondheid van de persoon zelf, de kinderen, de familie, de opa en oma, de buurman en de geit is, om dat vervolgens na een minuut of 10 allemaal weer opnieuw te vragen. Is dat nu oppervlakkigheid, wordt er werkelijk maar gepraat om het praten en worden de antwoorden niet opgeslagen? Maken de antwoorden überhaupt uit, want als je iemand op een brancard in het ziekenhuis vraagt hoe het ermee gaat, zal hij ook gewoon 'goed' zeggen, en dat terwijl het ziekenhuis hier met name aan stervensbegeleiding doet.

Een film-avondje met laken en beamer levert weer nieuwe theorieën op. Iedereen is bezig de Afrikaanse man/vrouw te doorgronden, maar het valt ons met z'n allen nog niet erg mee. De één kan het eeuwige onderhandelen over prijzen meer zien als een spel, waar de ander gekrengd is in zijn trots. De één wordt er dol van dat mensen hun afspraken niet nakomen, de ander ziet daarin een stukje Afrikaanse cultuur. De één loopt continu tegen het feit aan dat mensen zo weinig initiatief ontplooien, terwijl Karst vliegend gaat met de jongens (en Duitse stagiaire) in Bérégadougou... Is dat dan een ander slag mens, een andere stam? Die stammenverschillen leven nog heel erg. De stammen leven samen, een echte samenleving zou je kunnen zeggen, maar men weet precies van elkaar van welke afkomst je bent. De ene stam is van oudsher de 'baas' over een andere stam, waardoor er nu nog gekscherende grapjes naar elkaar worden gemaakt, maar daarmee worden de verhoudingen wel weer even belicht. Een laag die wij niet goed kunnen doorgronden. Veel van hoe de mensen leven is volgens mij terug te voeren naar de hele oude traditionele manier van leven, met de sterke familiebanden om te kunnen overleven als je geen geld meer hebt. Je moet wel van goede huize komen, wil je daar uitstappen en voor jezelf beginnen, zonder al je geld af te moeten dragen om de rest van de familie, bestaande uit verschillende moeders en heel veel broers, zussen, neven en nichten die allemaal op zeer ingewikkelde wijze met jou verbonden zijn doordat het allemaal dezelfde vader of oom betreft. Vrouwen hebben het vaak zwaar, verlaten door hun man, moeten ze het vaak met 4, 5 of 6 kinderen zich maar zien te redden en zie je ze met een kindje op de rug met een aluminium bak op hun hoofd gevuld met kreupelhout langs de kant van de weg lopen. Even verderop lopen de oudere kinderen een kar met een watertank erop te duwen, waarbij de 2 jarige dreumes erachter aan drentelt, vlak langs de weg waar die vrachtwagens zonder remmen langs bulderen. Je houdt je hart af en toe vast. Ik zou niet graag ruilen.

Het ene moment komt de samenleving bijna bedreigend over, een soort wij/zij sfeer, waarbij de blanke altijd degene is die de hoofdprijs betaalt en niet op de hoogte wordt gebracht van hoe de vork werkelijk aan de steel zit en het andere moment voelt het aan als een warm bad waarbij mensen oprecht hartelijk en gastvrij zijn en je je heel vrij kan begeven, zelfs op zwoele avonden onder de adembenemende sterrenhemel. En dat alles heeft natuurlijk ook veel te maken met hoe goed je zelf in je vel zit en hoe het met de kinderen gaat.

Inmiddels hebben Karst, Doutzen en ik al kennis gemaakt met malaria. Een ervaring op zich, maar niet echt om over naar huis te schrijven. Je wil niet weten hoe graag ik toen weer naar Nederland wilde gaan.. Maar nu iedereen weer gezond is, ziet de wereld er ineens weer heel anders uit. De bekende ups-en-downs komen ook in Afrika voor en dan zitten wij als goed gevoede, rijke westerlingen zelfs nog aan de bevoordeelde kant van de lijn. Het kan allemaal zo veel slechter.



1 opmerking:

  1. Hoi Herma,
    Het blijft leuk om over jullie belevenissen te lezen. Onze vakantie in Italië voelt opeens wat bleekjes aan ;-) . Groeten van de overburen

    BeantwoordenVerwijderen