zaterdag 2 juni 2012

De weken vliegen voorbij


Waar waren we gebleven... even een stukje terug in de tijd. De meivakantie van 30 april t/m 13 mei. Dat betekende hier ook twee weken vrij van school voor de dametjes. Met koninginnedag als eerste dag van de vakantie. Daar ging het vorige stukje over.

De eerste week zijn we thuis gebleven en hebben we lekker gezwommen en Bobo-Dioulasso wat verder verkend. Bij het atelier van Fatou gekeken, waar ze bezig was met de eerste productie, namelijk de drie jurkjes voor onze dames. Ongelooflijk om te zien, hoe zo’n hokje met een tafel en een trapnaaimachine, een nieuw leven voor Fatou betekent. Ze is er heel gelukkig mee en ik hoop dat haar zaken goed zullen lopen . Ze heeft in ieder geval al een extra paar handen erbij geregeld zodat ze de productie op kan voeren.

De tweede week zijn we op vakantie gegaan nadat de rode ‘monsterwagen’ door de douane was geloodst. We wilden de olifanten hier wel eens van dichtbij zien in het kleine wildpark ‘Nazinga’ dat vanuit Bobo meer naar het oosten ligt. Met de wagen volgeladen, en veel flessen water achterin, reden we Bobo uit richting Diébougou. De weg was redelijk goed, geasfalteerd met subsudie vanuit de Europese Unie.

Als in een film reden we al snel langs dorpjes die je kent vanuit het Archeon of andere historische openluchtmusea. Kleien hutten met rieten daken, kleine ronde kleien bouwwerkjes aan de rand van de dorpjes waar graan in opgeslagen wordt. De hutten staan veelal in een cirkel, al of niet met een muur verbonden aan elkaar. Rondom zo’n kraal lopen schapen, geiten en kinderen met uitpuilende naveltjes. Op de akkers in de buurt wordt met een hak de grond bewerkt, waarbij de mannen en vrouwen in de o-zo- bekende Afrikaanse voorover gebogen houding staan, waar wij bij het zien alleen al, rugpijn van krijgen. Hier en daar staat een soort stalletje, een hutje van palen met matten erop waarin iemand in de schaduw op een houten bankje zit te wachten tot iemand de zakjes rijst, mango’s, aanstekers of benzine in glazen flessen komt kopen. Vrouwen lopen op slippers in rijen achter elkaar over smalle paadjes met hout of bakken water op hun hoofd, allen gekleed in kleurijke rokken en vale t-shirts met reclame voor mobiele telefoons oid erop. Hier en daar zit een groepje tandenloze oude mannen in de schaduw van een enorme mango-boom de dag door te spreken. Dan weer ligt er een man met zijn benen omhoog tegen zijn fiets uit te rusten of een moeder op een matje, met haar kindje tegen haar aan te slapen.  Hoe zouden deze mensen hun toekomst en dat van hun kinderen zien?

In de dorpjes waar je langs komt, is het vaak markt. De slager staat op een tafel met een groot kapmes stukken vlees te hakken, waarbij de vliegen de werkinstructie geven. Banden voor brommertjes in goud plastic omwikkeld hangen aan een houten stalletje, als baken voor degene die op zoek is naar brommer-onderdelen. Ernaast heeft een mevrouw een kapsalon en zit ze op een houten bankje het haar te doen van een dame die op de grond voor haar zit. De mooiste kapsels worden er ontworpen, allen met ingevlochten plastic haar, wat in alle kleuren van de regenboog te krijgen is. Er worden uien, fonio(soort gierst), rijst, sorghum, maïs, witte kolen, tomaten, courgettes, sla, knoflook, prei, aubergines, komkommertjes, wortels, yam en nog allerlei groenten waarvan ik de naam nog niet ken, op lappen op de grond of in manden, verkocht. Het is een drukte van belang. Allemaal jonge mannen met voetbal-shirtjes van Italiaanse en Afrikaanse voetbalclubs, of spreuken in alle talen van de wereld erop. Allen in bezit van een mobiele telefoon en sommigen hebben een brommertje. Vrouwen met een kind op hun rug in een draagdoek en een voorwerp op hun hoofd.

Als we het dorp weer uitrijden, komen we nog kilometers ver mensen tegen die langs de weg terug lopen of fietsen naar hun dorp met hun gekochte waar op hun hoofd of achterop de fiets. Er worden tevens dieren getransporteerd, maar in Nederland zou je het niet in je hoofd halen dieren op de manier te transporteren zoals hier gebruikelijk is. Ik zie mezelf in ieder geval nog niet met 150 levende kippen aan hun pootjes bij elkaar gebonden als een grote bal veren aan het stuur naar de markt fietsen. Of een geit en een varkentje gezellig samen in een houten mandje met de pootjes bijelkaar achterop de fiets. Daar maak je geen vrienden mee in het centrum van Utrecht.

De ezels die we tegen komen lopen vaak los over de weg al of niet met een touw tussen de voorpoten of zijn aan paren met de koppen bijeen gebonden. Ze geven niet veel om passerende auto’s, als ze nu eenmaal midden op de weg staan, zal dat wel een reden hebben. Er omheen dus maar. Dwerggeitjes lijken het nieuwe ‘wild’ van Burkina Faso en glippen overal in en uit struikjes ogenschijnlijk zonder herder. De kuddes zebu koeien worden wel begeleid door herders. Prachtige dieren met enorme hoornen en rust in de ogen. Veel stieren in de kuddes.

Dan weer een waterput, met een groot bord ernaast wie de geldschieter is geweest. Een groep kinderen en jonge meisjes staan met gele jerry-cans te wachten tot ze aan de beurt zijn om het water omhoog te pompen of met een emmer en een touw omhoog te trekken.

Als de mensen ons zien kunnen ze de drang om ‘toebaboe’ of ‘la blanche’ te roepen niet weerstaan. Sommigen vragen om een ‘bic’ (pen) of een cadeau. Als we ergens stoppen, drommen er al snel allemaal mensen om de auto heen om naar de dames achterin te staren. Op sommige plaatsen lijkt het wel of de mensen nog nooit een blank iemand hebben gezien. In ieder geval zwaait iedereen en de dametjes achterin zwaaien terug. Een heel werk.

Vanaf Diébougou wordt het een stofweg. Het park Nazinga ligt zo’n 30 km vanaf de ‘grote’ weg en we hebben al het gevoel op safari te zijn.  Het kamp, ooit opgezet door een fransman, bestaat uit verschillende hutjes en een observatorium met een prachtig uitzicht over een poel met kaaimannen erin. Verschillende vogelsoorten drinken er en de sporen in de klei doen vermoeden dat de kudde olifanten daar enorm is. En wie verschijnt daar ineens uit de bosjes... Jawel, een eenzame mannetjesolifant die even wat water over zich heen komt spuiten. Als op kussentjes loopt hij voorzichtig vlak langs het observatorium en verdwijnt vervolgens weer aan de andere kant in de struiken. Zo kalm, echt prachtig. Even later komt er een enorme groep bavianen de boel onveilig maken. Die komen overal, ook tussen de hutjes door. Ook zij trekken verlaten het podium en vanachter de coullissen komen wat impala’s te voorschijn. Zouden we een kaartje voor een optreden hebben gekocht? Het lijkt wel geregisseerd.

De nacht is stil in het park, op het geluid van de altijd aanwezige krekels na. Een zwoele Afrikaanse avond, waarbij de grote zwarte mieren massaal hun buiten naar hun hol slepen en een agressief schouwspel zich op millimeter-schaal afspeelt.

De volgende dag staat de gids klaar om met ons op ‘jacht’ te gaan naar de olifanten. Hij kent het park en de kuddes olifanten goed en dirigeert ons in onze eigen auto door het terrein. Het lijkt of onze auto het leuk vindt dat hij eindelijk zelf wegen mag maken in de bushbush. Het gaat allemaal kalmpjes, hier en daar een springbock, dan een wegschietende impala, wat bavianen in de boom, een paartje enorme zwarte vogels (dit keer geen gewone ‘oiseau’, maar een naam die ik niet meer weet) en dan... sporen... een track. De gids springt behendig op zijn slippertjes uit de auto en volgt op zijn tenen de afgeknakte takjes en groene blaadjes op de grond. Warempel, een pootafdruk van een olifant en als we een beetje verder sluipen, staat er inderdaad een groepje olifanten tussen de struikjes. Hup, snel in de auto, een stukje verder rijden zodat we ze beter kunnen zien. De gids ontpopt zich als een echte jager, maar als er een jong mannetje zich ineens omdraait en met klapperende oren al toeterend op de auto afkomt, blijken ook Afrikanen zenuwachtig te kunnen worden. Karst krijgt wat onduidelijke tips door over hoe we uit deze penibele situatie kunnen komen, maar nadat we de auto gekeerd hebben gekregen, blijkt het mannetje het wel ok te vinden en voegt zich weer bij de kudde. Oeff... best spannend. De kinderen hadden ineens genoeg olifanten gezien.

Even later vonden we een andere kudde die we in alle rust konden bekijken. Aan het zuchten en steunen van de gids te horen, was de jacht duidelijk interessanter dan de prooi, maar wij vonden het prachtig om die grote dieren zo tussen de bomen te zien. Toch echt wel heel anders dan in de dierentuin.

Na deze ervaring zijn we weer op pad gegaan naar Pô, waar we hebben overnacht. Een klein stadje tegen de grens met Ghana. De architectuur in deze streek is toch weer anders dan in de regio van Bobo. Tiebele, een dorpje in de buurt van Pô staat bekend om de bijzondere beschildering van de huizen, met oeroude symbolen en animistische betekenissen. Opgeschilderd door vrouwen, met verf uit koeienmest. Bijzonder stilistisch. In plaats van ronde kleien hutten, zijn het hier meer vierkante kleien woningen met een plat dak en naast elk huisje een houten stam die uitgehouwen is als trapje naar het dak...
In Gaoua (weer meer naar het zuiden), leerden we meer over de indeling van een dergelijk bouwwerkje. In het gebied van de Lobi wordt ook op een soortgelijke manier gebouwd, alleen zonder de schilderingen. Hier bestaat de buitenkant van de woning uit verschillende lagen, waaraan je kan zien van welke stam de mensen afkomstig zijn, die er in wonen. Ongelooflijke binnenkant. In de kern van het huis de graanopslag, die alleen vanaf het dak te benaderen is. Binnenin het huis de ruimten voor de 1e en de 2e vrouw, die hun eigen kookpotten in hun ruimte hebben opgestapeld. Alles van klei en natuurlijke materialen, prachtig. Dat er binnenin de hut gekookt wordt heeft als voordeel dat de zwarte walmende rook de muggen weghoudt en dat het hout binnen door het roet beschermd wordt tegen de veelvratige termieten. Allemaal voordelen dus....

Op het dak wordt geslapen en de heer des huizes heeft zijn eigen kamertje daar, waar hij dan de ene vrouw, dan de andere vrouw ontvangt. De 1e vrouw bepaalt wie wanneer. Als er meer vrouwen bij komen, worden er rond de graanopslag meerdere kamers gebouwd. En er zijn natuurlijk altijd extremen te noemen, ook in dit geval een man met wel 26 vrouwen en over de honderd kinderen. Gezellig. Die graanopslag is toch wel interessant. Van bovenaf gezien zijn het vier compartimenten voor verschillende soorten graan. Het wordt afgesloten met een soort rieten hoedje, die je dus ook overal op de huizen ziet staan. Handig, dachten wij, dan kunnen die vrouwen binnen dus gewoon een luikje open doen en dan stroom het graan zo in hun schaal en kunnen ze er mee koken. Niks van dit alles. Het graan moet er op dezelfde manier uit als het erin gekomen is...Er moet iemand inklimmen om het eruit te halen. Dan denk je toch gelijk.... zou er in die 2000 jaar niet iemand op het idee gekomen zijn daar iets voor te bedenken... Maar ja, als je maar zo weinig hebt, ga je kennelijk niet experimenteren. En als je voorouders het ook al zo deden en die zijn heel oud geworden, dan verander je niks aan hun techniek. Dit is waarschijnlijk te simpel gedacht, we zijn gewoon nog niet achter de ware reden. Moeten we nog maar eens navragen.

De weg terug naar Bobo via het inmiddels al enigszins bekende Banfora. En toen kwamen we weer in Bobo en het voelde echt als thuis komen. Grappig, na drie maanden kun je je dus prima thuis voelen in een wereld die maar een klein beetje lijkt op wat je gewend bent.

Na de vakantie terug gaan naar school was weer even een beetje lastig. Maar inmiddels is het zelfs al weer leuk en wordt er lekker gespeeld met de klasgenoten.

De verjaardag van Dagmar was heel leuk. Ze is 5 jaar geworden en daar is zelfs door haar klasgenoten in Nederland aandacht aan besteed. Echt heel leuk. Bedankt daarvoor. We hadden wat kinderen uitgenodigd om samen mee te zingen, taart te eten, en een drabbelaar te knutselen. Zo’n zakje zand met een lintje eraan die je heel hard weg kan slingeren. Geïnspireerd door het Sint Jansfeest op de Rudolf Steinerschool, dat we dit jaar helaas moeten missen. Het was echter een succes voor alle kinderen, al belandde de eerste op het dak, zelfs de kleintjes konden er mee gooien. En pannekoeken na. Het was geslaagd.  

Inmiddels is de regentijd min of meer begonnen. Op straat zie je hier en daar stalletjes met regenkleding verschijnen en overal waar een lapje grond ‘over’ is, zijn mensen met hakken de grond aan het bewerken. Er worden maïs en boontjes gezaaid en maniok/cassave geplant. Het lijkt wel of geen enkel stukje onbenut blijft. Zelfs zo middenin de stad. Nu het al een paar keer flink geregend heeft, bloeien de mooiste bloemen en schiet het gras uit de grond, waar de kuddes vee dankbaar gebruik van maken, zowel middenin de stad als erbuiten. Overal zie je kuddes rondtrekken, geweid door kleine jongetjes.

Om een lang verhaal kort te maken, het blijft boeiend.

1 opmerking:

  1. Lieve Herm,

    wat heb je jullie safarivakantie mooi beschreven. Fijn dat jullie een gids hadden ingehuurd en super dat de auto het zo goed doet.We zien op de foto's ook dat de traditie om bovenop de auto te zitten wordt ovegenomen door de meisjes en zo doorgaat. Het is natuurlijk ook een prachtige uitkijkpost.
    Fijn ook dat de post aan schijnt te komen, behalve pakjes dan. We kunnen zo nog eens wat doorsturen al werkt scannen ook goed. Al met al zo met bloggen, skypen, mailen, bellen en nu post sturen, zijn jullie goed te volgen. Dat is fijn, maar het wordt pas begrijpelijker als we bij jullie zijn en dat gaat zeker binnen een paar maanden gebeuren. We weten zeker dat Ibi, Dagmar en Doutzen veel groter en wijzer zullen zijn, oppassen dus!!
    Liefs XXX (o)pa en (o)ma

    BeantwoordenVerwijderen